Običaji i vjerovanja vezana za hrišćanski Božić

Božić označava rođenje Hristovo i najradosniji je od svih velikih hrišćanskih praznika. Za njega su vezani mnogi običaji koji vrijeme od nekoliko nedjelja oko Božića, posta, čine najsvečanijim periodom u cijeloj kalendarskoj godini.

Iako mjesec i dan rođenja Isusa Hrista nisu tačno utvrđeni, taj praznik se uvijek slavi 7. januara (hrišćani koji se pridržavaju Gregorijanskog kalendara to čine 25. decembra) još od 380. godine.

Po hrišćanskom predanju, 7. januara 1. godine po julijanskom, a 25. decembra po gregorijanskom kalendaru, rođen je Isus Hristos. Ovaj praznik je vjerska i porodična svečanost koju svetkuju sve hrišćanske crkve i njihovi vernici.

Do 16. veka svi hrišćani Božić su slavili istog dana. Uvođenjem gregorijanskog kalendara 1582, nazvanog po papi Grguru XIII (Gregorius), pravoslavne crkve nastavile su da ga slave prema julijanskom kalendaru, ali su neke – poput grčke, rumunske i bugarske – kasnije prihvatile novi kalendar.

Proslavljanje Hristovog rođenja djelimično se oslanja na prastare narodne običaje i vjerovanja u rođenje boga Sunca i boga biljnog svijeta i zelenila.

Prema drevnom vjerovanju i običaju, Božić se smatra veselim porodičnim praznikom. Na taj dan se ne ide u goste, već se Hristovo rođenje proslavlja u sopstvenoj kući. Hrišćani tradicionalno vjeruju da bi tog dana svi koji su tokom godine bili u svađi, trebalo da se izmire i oproste jedni drugima nanete uvrede.

Proslava Božića počinje dan ranije, na Badnji dan. Tada domaćin (u seoskim pravoslavnim sredinama) odlazi u šumu po hrastovo drvo – badnjak. Uveče se badnjak stavlja na ognjište jer hrastovo granje na vatri simbolizuje svjetlost i toplotu koja grije i zbližava ukućane. U gradovima se na Badnje veče takođe poštuje običaj unošenja badnjaka u kuću.

Uoči praznika slamom se posipa pod kuće, čime se dočarava pećina u Vitlejemu u kojoj je Hristos rođen.

Božiću prethodi 40-dnevni post, a na sam dan praznika trpeza je bogata i mrsna. U domovima pravoslavnih vernika za Božić se mijesi česnica i ona se lomi na onoliko dijelova koliko ima ukućana. U česnicu se stavlja i novčić od srebra ili zlata koji simbolizuje dar novorođenom Hristu.

Prema običaju, kod pravoslavaca na Božić u kuću rano ujutro dolazi položajnik, po pravilu muškarac, koji čestita praznik i poželi sreću, napredak i zdravlje domaćinovom domu. Na ovaj praznik pravoslavni vjernici pozdravljaju se sa “Hristos se rodi”, a odgovara se sa “Vaistinu se rodi”. Božić se slavi tri dana.

Osmog dana po rođenju Hristovom obilležava se po starom kalendaru početak Nove godine, jer se smatra da je osmog dana po rođenju Hrist bio obrezan i Crkva je u spomen na taj događaj ustanovila praznik upisan crvenim slovima, poznat u narodu kao mladi Božić, a Srbi ga zovu “Pravoslavna (ili “srpska”) nova godina” koja se proslavlja u noći između 13. i 14. januara.

You must be logged in to post a comment Login