Religijsko bogatstvo – Crkva Pokrova Presvete Bogorodice

Parohijska Crkva Pokrova Presvete Bogorodice, gradnja jednobrodnog hrama je počela u proljeće 1901. godine. Glavni majstor je bio Stojan Malešević iz Jaketića. Hram je zidan kamenom, dimenzija 25 x 12 m, a zvonik opekom, pokriven je bakrom i ima jedno zvono. Gradnja je završena na proljeće 1903. godine, a hram je osvetio Mitropolit dabrobosanski Nikolaj Mandić 23. avgusta iste godine.

Tokom Prvog svjetskog rata hram je znatno oštećen, a obnovljen je odmah nakon rata. U Drugom svjetskom ratu hram je zapaljen, ali je opet obnovljen. Hram je najviše oštećen i oskrnavljen u ratu 1992-1995. godine. Nakon rata obnovljen je hram, najviše je urađeno od 2001. do 2003. godine, da bi za stogodišnjicu hrama Episkop zvorničko-tuzlanski Vasilije ponovo obavio osvećenje obnovljenog hrama.

Prema predanju, u vrijeme Despota Stefana Lazarevića u Srebrenici je bilo pet pravoslavnih hramova. Za neke lokacije se pouzdano zna da su tu bili hramovi: u naselju Crkvište postojao je manji hram, koji danas ne postoji i na njegovom mjestu su danas stambene kuće, jedan hram je bio na mjestu današnje Bijele džamije, a jedna na prostoru Starog grada u Srebrenici.

Crkvena umjetnost

Hram nije živopisan, samo su u hramu bili oslikani ornamenti koji su uklonjeni zbog oštećenosti unutrašnjih zidova u proteklom ratu. Ikonostas je uradio u duborezu od hrastovog drveta Bane Nikolić iz Kragujevca. Ikone su izrađene u ikonopisačkoj radionici Minić u Beogradu.

Crkveni i kulturni život

Pri ovom hramu je u periodu između Prvog i Drugog svjetskog rata djelovalo je Kolo srpskih sestra, a osnovano je 1922. godine. Ovo udruženje je bilo veoma aktivno i ostalo je zabilježeno da su članice učestvovale u obilježavanju nekoliko jubilarnih datuma toga vremena: dvadesetpetogodišnjice sveštenog rada Njegove Svetosti Patrijarha Varnave, zatim na proslavi Odbora za podizanje hrama Svetog Save na Vračaru i godišnjem parastosu kralju Aleksandru Karađorđeviću. Iz izvještaja o radu ovih vrijednih i predanih žena saznajemo da su one vodile i vrlo plodotvoran humanitarni rad. U to doba naročito se izdvajaju neke članice: Mileva Jovanović, Danica Bogović i Biserka Spasojević. Nakon Drugog svjetskog rata rad je zabranjen ovom udruženju, te je svoj rad udruženje obnovilo tek 2005. godine, ali je nakon početnog zamaha nakon godinu dana udruženje opet zamrlo da bi i treći put 2012. godine udruženje bilo obnovljeno.

Pri hramu postoji i hor, početkom februara 2012. godine pri hramu je počela sa radom i guslarska sekcija koja ima za cilj da sve svoje polaznike upozna sa ovim nacionalnim instrumentom. Do sada su ovu sekciju vodili guslari Petar Ostojić i Dušan Pejčić.

Na incijativu Crkvene opštine 12. juna 2012. godine održana je osnivačka skupština Fondacije „Blagoslovena Srebrenica“. Njen osnovni cilj je da prikupljanjem novčanih priloga iz svih krajeva svijeta materijalno pomogne Srbe u Srebrenici i okolini u cilju popravljanja nataliteta.

Na teritoriji opštine Srebrenica skoro u svakom selu nalazi se crkvište, trag da je tu nekad bila crkva.

Crkvene zgrade

Prvobitni parohijski dom je sagrađen 1937. godine i u njemu je do 1992. godine živio sveštenik. Tokom proteklog rata dom je porušen. Novi parohijski dom površine 160 m² podignut je od 2003. do 2004. godine, ali sprat nije dovršen, već samo prizemlje. Svetosavski dom se nalazi u porti i površine je 60 m² i kompletno je završen. U porti se nalazi i objekat sagrađen od 1998. do 1999. godine u kojem se nalazi prostor za paljenje svijeća i kancelarija uprave parohije.

Na srebreničkoj opštini postoje i stećci koji se mogu naći u Osretku, Ličarima, Osmačama, Kovačicama, Orahovici, Podravanju.

Sveštenstvo

U toku gradnje hrama 1903. godine u Srebrenici je službovao sveštenik Grigorije Popović, koji je sahranjen u groblju pored hrama Svetog arhangela Mihaila. Poslije njega na parohiji službuje sveštenik Savo Popović od 17. oktobra 1909. godine i ostaje do 1935. godine. Na parohiji u Srebrenici naslijedio ga je sveštenik Dragoljub Jolović 1936. godine. Nakon rata parohija srebrenička ostaje upražnjena sve do 1956. godine. U tom periodu parohiju opslužuju sveštenici iz Bratunca Mito Blažić, a zatim Srbislav Blažić. Sveštenik Luka Jovanović 1956. godine biva postavljen za paroha i ostaje na parohiji do 1971. godine. U njegovo vrijeme podignut je hram Svetog arhangela Mihaila na groblju u Srebrenici. Zamjenio ga je sveštenik Slobodan Jovanović, koji je samo godinu dana bio srebrenički paroh. Godine 1972. na službu u Srebrenicu dolazi sveštenik Gavro Gajić i ostaje do 1979. godine. Naslijedio ga je sveštenik Đoko Jović koji ostaje do rata 1992. godine. Nakon završetka rata u Srebrenici je sveštenik Nedeljko Anđelić od 1995. do 2001. godine, a zatim sveštenik Miodrag Stevanović od 1997. do 2000. godine i sveštenik Željko Teoofilović od 2000. do 2010. godine, a od 2010. godine na službi je jerej Aleksandar Mlađenović.

Crkva Pokrova Presvete Bogorodice 2012. godine dobila je dio moštiju Svetog Despota Stefana Lazarevića kada je i proslavljen dvostruki jubilej. Naime, proslavljeno je 600 godina kako je Despot Stefan Lazarević dobio Srebrenicu na upravljanje i 780 godina Mitropolije srebreničke, eparhija je prvo bila smještena u Srebrenici, nakon čega je premještena u Zvornik, zatim Tuzlu i sada je u Bijeljini.

Izvori i literatura: Iskaz protonamjesnika Aleksandra Mlađenovića od 31. decembra 2012. godine, “Pravoslavlje u Srebrenici” autora protonamjesnika Željka Teofilovića, Srebrenica 2010.

You must be logged in to post a comment Login