Na koji zvuk zadrhtiš te si muzike eho: Zadnji popis – popis koji nema kraja

Svjedočimo obilježavanju mnogih jubileja od značaja za kulturu naše zajednice. Bezrezervno institucionalizovani okvir zavrijedi najviše prostora, podrške i pažnje u javnom prostoru. Alternativna kultura najizrazitije oličena kroz muziku, nenametljivo i skoro neprimjetno, obilježila je na kraju 2023. godine prvorazredni jubilej – 20 godina postojanja pank-rok grupe Zadnji popis.

Muzika kao obrazac djelovanja i ponašanja

Ono što je našu, uslovno rečeno malu sredinu, razlikovalo decenijama unazad od mnogih razvijenijih mjesta zasigurno je kontinuitet u konzumiranju i stvaranju rok muzike. Za generaciju rođenu 1988. godine 2003. je predstavljala završetak osnovnog obrazovanja. Iste godine formiran je pank-rok bend Zadnji popis, kao vrlo značajna društvena pojava u formiranju mnogih mladih ličnosti.

Duboko u sjećanju ostaje jedna od prvih svirki koja je priređena u holu osnovne škole. Među nekolicinom radoznalih prolaznika našla se grupa osnovaca maturanata i mladih gimnazijalaca, kojima će distorzija postati oda životu. Nakon tog susreta sa energijom koja se ogledala u slobodarstvu i raskusurivanju sa predrasudama, mnogi od njih će preko noći napustili svoje dječaštvo, nikad i djetinjstvo.

Nemala kritična masa mladih ljudi, tražeći korijen muzičkog pravca, koji nije imao veliki broj poklonika u Srebrenici prije pojave Zadnjeg popisa, studiozno putuje kroz vrijeme od kog je sve poteklo. Za njih nova vremenska odrednica počinje sa Pankrtima i Pekinškom patkom, čuvenim beogradskim novotalasnim Paket aranžmanom (Šarlo akrobata, Električni orgazam i Idoli), sve do bendova devedesetih godina 20. vijeka među kojima se izdvajaju Obojeni program, Bjesovi, Goblini, KUD Idijoti, Ritam nereda i Ateist rep.

Sa popularizacijom pank-rok muzike u Srebrenici počinju sa radom muzičke radionice. Za neznatno mlađe generacije bila je privilegija prisustvovati probama Zadnjeg popisa, čiji članovi su svakom zainteresovanom pokazivali prve akorde. Pamtimo aktivistkinju Marajku koja je, u omalenoj i izoliranoj prostoriji Kulturnog centra, omladincima nesebično držala časove upoznavanja sa muzičkim instrumentima. Za mnoge je prvi susret sa električnom gitarom, bas gitarom i bubnjem pružio neizostavan način za kanalisanje organske materije i tinejdžerskog bunta.

U tom periodu okosnica društvenog života postaje Omladinski centar Srebrenica. Nekoliko formacija sastavljenih od gimnazijalaca dobija prostor za uvježbavanje svog repertoara, uglavnom po ugledu na starije i iskusnije članove Popisa. Probe su bile prilike za razmjenu iskustava i druženje pobornika tvrđeg zvuka i žive svirke. Najuporniji su svoju punoljetnu zrelost označili potpisivanjem ugovora o korištenju instrumenata, tada dostupnih u Omladinskom centru.

Mnoge aktuelnosti iz svijeta muzike nalazile su se u časopisu Metal hamer, koji se mogao u svega nekoliko izdanja kupiti jednom mjesečno u kiosku kod Anđelka. Beogradski Rok ekspres je krajem 2004. godine prestao izlaziti iz štampe. To nije bila prepreka da i godinama kasnije mlade generacije Srebreničana ne prestanu izgarati u kompletiranju kolekcije tog vrijednog muzičkog časopisa. Muzika koju su pronosili članovi Zadnjeg popisa, nezaobilazno štampano muzičko štivo dostupnih serijskih publikacija, pažljivo birana književnost srednjoškolskog programa, ali i mladost zapitana nad sopstvenim stereotipnim kloniranjem, zaslužni su što je park u centru gradskog jezgra Srebrenice tada postao katedra za neformalno obrazovanje.

Muzika kao univerzalno stvaralaštvo

U prvim godinama postojanja bend je pretežno bio fokusiran na obrade pjesama tada već kultnih bendova poput: Ritam nereda, Goblini, Pekinška patka, KUD Idijoti, Ateist rep, Obojeni program, Trula koalicija, NBG, KBO, Bjesovi, Kraljevski apartman, SMF, Dža ili Bu i mnogi drugi. Sa prvim živim nastupima u Srebrenici i Bratuncu bend stiče zavidan broj poklonika. Repertoar Zadnjeg popisa postaje prepoznatljiv i originalan za sve veći broj mladih ljudi.

Vrlo brzo nakon sticanja iskustva bend dobija pozive za učešće na mnoge regionalne muzičke festivale. Postaju redovni učesnici, tada najpoznatijeg srebreničkog brenda – festivala Silvertaun šajn, koji je okupljajući najvažnija imena muzičke scene regiona bio među najznačajnijim u cijeloj Bosni i Hercegovini. Zatim su gostovali na okupljanjima bendova u Zvorniku, Milićima, Banja Luci, Sarajevu, Mostaru, Bijeljini, Kaknju, Trebinju, i drugim.

Svoje autorsko stvaralaštvo nisu držali u prvom planu, te su tek desetu godišnjicu postojanja krunisali prvim albumom pod nazivom Demode. Kompakt disk je 2013. godine objavila prva nezavisna izdavačka kuća Slušaj najglasnije! iz Zagreba, prepoznatljiva po podršci mladim talentima. O načinu na koji su članovi Popisa širem auditorijumu predočili svoj rad najbolje govori činjenica da je izdavač njihovog prvog albuma, sada već davne 1988. godine, izdao demo album proslavljene rok grupe Majke.

Relevantna kritika muzičke industrije dala je pozitivne recenzije na album Demode. U svega 22 minute, sa vrlo raznolikim žanrovskim uticajima, opjevan je udes običnog čovjeka sa nehumanim svijetom. To je onaj običan čovjek koji želi preko crte, preko crte želi i smije, samo ne zna da li uopšte postoji pravi način. Bez naglašene lirske obojenosti, na konkretan i jasan način, misao Zadnjeg popisa je skućila kolektivnu svijest izvan domašaja dnevnopolitičkog populizma i egzistencijalnog konformizma. Ranjivost običnog čovjeka nezaobilazna je tema svakog istinskog pank-rokera, čije lice je humano, a naličje univerzalno.

Nakon uspješnog predstavljanja albuma u Srebrenici i Sarajevu, usljedile su mnoge svirke po regionu. Pjesme: Bolje?, Pijani Đole, Pogledaj, Sada znam, Iza, Ljubavna i Ne znam ni sam, postale su prepoznatljive i priželjne, a samim tim započinju i svoj samostalni životni ciklus, vidno odmetnute od okruženja članova benda koji su ih iznjedrili. Pjesmu Ne znam ni sam je čak obradila liverpulska filharmonija. Ako uzmemo u obzir da je kritika na skali od 1-10 ocijenila ovaj debi album sa visokom ocjenom 8, te da je publika širom regiona sa oduševljenjem prihvatila sve pjesme, nema sumnje da je riječ o jednom od najznačajnijih muzičkih ostvarenja sa ovog područja ikada.

Zadnji popis kao platforma za njegovanje individualnosti

U domenu alternativne kulture kao skupa normi, sistema vrijednosti i obrazaca ponašanja koji jednu grupu ljudi razlikuju od pripadnika kulture šire zajednice, Zadnji popis je napravio jedinstven iskorak. Zahvaljujući njihovom angažmanu početkom dvijehiljaditih skoro svaka mlada misleća glava osjećala je pripadnost ideji benda. U tom trenutku se skoro izgubila granica između alternativne i opšteprihvaćene kulture. Dakle, u pitanju nije bila samo pripadnost muzičkom pravcu koji su svirali, već pokretu koji je težio ličnoj samospoznaji i odrazu. Ne samo kroz konzumiranje muzike, nego i kroz poriv za stvaranjem u drugim umjetničkim formama.

Važno je istaći da je prvi basista Popisa bio Ivo O. Andrić. Svakako da njegovo prisustvo u muzici nije bilo presudno u formiranju strasti prema književnosti, ali je zasigurno bitan korak ka kanalisanju svojih umjetničkih preokupacija u sada već originalno i potvrđeno pripovijedačko umijeće. (Vjerodostojnosti radi, potpisnik ovih redova je svjedočio stvaranju srednjoškolskog benda, u periodu kada je Zadnji popis već bio prihvaćen i koncertno potvrđen. Vrijedno smo vježbali, utvrđivali repertoar, ali smo prestali sa zajedničkim radom u periodu kada smo stasali za prvi nastup pred publikom. Ubrzo je Đole (Đorđe Sekulić) postao ritam mašina Zadnjeg popisa. Koki (Davorin Sekulić) kao basista formirao je bend S.P.U.K. u Sarajevu. Kao paljanski student polako sam pretakao u poeziju tekstove koji su bili namjenjeni za muzičke aranžmane.) Istina je da snažne individualnosti uvijek pronađu svoj put ka afirmaciji. Ne treba zanemariti ulogu društvenog ambijenta u kom su se individualnosti prvo identifikovale, a zatim jedna drugu podstakle na sazrijevanje.

U periodu kada Zadnji popis doseže do zrelog i zaokruženog muzičkog izraza u Srebrenici su bila aktivna još četiri benda. Neki od njih su nastajali bilo posredno ili neposredno pod uticajem Popisa (Silver ston i Prokleta Jerina). Bendovi Sasi i Momo Polovka su bili sačinjeni od pojedinih članova, u ovom trenutku jedine aktivne srebreničke pank-rok grupe. Njihov trenutno najprepoznatljiviji društveni angažman se ogleda kroz učešće u osnivanju i kreiranju programa Novembar festa, koji će se ove godine po osmi put održati u Srebrenici. Ova muzička manifestacija je posvećena preminulom frontmenu grupe Novembar iz Niša, Goranu Kostiću Kosti, a sam naziv proistekao je iz saradnje ova dva pobratimljena benda. Za ljubitelje alternativne kulture Novembar fest je po značaju bendova koji godinama učestvuju na festivalu, ali i po posjećenosti iz svih okolnih mjesta, u rangu sa gradskim festivalima. Radi se o fenomenu novijeg datuma po kom je Srebrenica prepoznatljiva, i zbog kog je ljudi sa obje strane Drine rado posjećuju.

Na 7. Novembar festu održanom na samom kraju protekle godine nastupio je Zadnji popis povodom 20 godina postojanja. Bilo je to emotivno veče posredstvom sadržaja koji je prisutne na tren vratio u vrijeme kada je bend počinjao sa radom i kada se željno iščekivao svaki koncert. U trajnom sjećanju ostaju svirke u rok-kafeu Malboro, ali i studentski period kada su se autostopom posjećivali nastupi Popisa širom regiona. Rijetko viđena razmjena energije i originalan muzički izraz nedvosmisleno potvrđuju da je bend mogao mnogo više da uradi na planu autorskog stvaralaštva. U narednom periodu se očekuje da novonastale pjesme objedine u novi album, i time potvrde svoj kultni status. Zahvaljujući lokalnoj opredjeljenosti univerzalnim vrijednostima bend uživa poštovanje više generacija koje su stasavale uporedo sa muzikom. Poklič sopstva tih generacija svoj glas je učinio frekventnim stihom koji potpisuju momci iz Zadnjeg popisa – želio si više, želio si nikuda.

Fotografije bez potpisa ustupljene su od strane članova benda autoru teksta.

Piše: Marko Milovanović Marun

You must be logged in to post a comment Login